Audiogram: jak wygląda badanie słuchu i jak odczytać stopnie niedosłuchu?

„Panie Krzysztofie, co te zygzaki oznaczają? Że jestem głuchy?” – słyszę to pytanie niemal codziennie, gdy kładę przed pacjentem kartkę z wykresem.

Ludzie boją się tego momentu. Widzą dwie linie, kółka, krzyżyki i czują się jak na sprawdzianie, którego nie zdali. A to błąd. Audiogram to nie ocena w szkole. To mapa. Mapa, która pokazuje, gdzie dokładnie w Twoim świecie dźwięków pojawiły się „białe plamy”.

Jako praktyk diagnostyki wolę twarde dane niż domysły. Dlatego audiogram tonalny (bo tak fachowo nazywa się to badanie) jest dla mnie fundamentem. Bez niej dobieranie aparatu to wróżenie z fusów. Zobaczmy więc, co dokładnie dzieje się w kabinie i jak odczytać to, co potem dostajesz na papierze.

Co to jest audiogram

Audiogram to wykres graficzny, który pokazuje najcichsze dźwięki, jakie jesteś w stanie usłyszeć na różnych wysokościach (częstotliwościach).

To wynik badania, które wyznacza Twój próg słyszenia. Wszystko, co znajduje się na wykresie powyżej narysowanej linii, słyszysz. Wszystko, co jest poniżej – jest dla Twojego ucha niedostępne (zbyt ciche).

W idealnym świecie linia powinna biec płasko na górze wykresu (w okolicach 0–20 dB). Jeśli linia zaczyna „nurkować” w dół, oznacza to, że dźwięk musi być głośniejszy, żebyś go zarejestrował.

Co pokazuje wykres (częstotliwości i decybele)

Jak czytać audiogram

Audiogram tonalny(wynik badania słuchu) ma dwie osie – pionową i poziomą. Wyobraź sobie pianino.

• Oś pozioma (częstotliwości w Hz) – to klawisze pianina.
  Z lewej strony masz dźwięki niskie (basowe, np. mruczenie silnika, samogłoski o, u). Z prawej strony są dźwięki wysokie (soprany, śpiew ptaków, spółgłoski s, f, sz, c). To właśnie wysokie częstotliwości zazwyczaj „siadają” jako pierwsze. Dlatego często słyszysz, że ktoś mówi, ale nie rozumiesz słów – bo uciekają Ci te szeleszczące końcówki.
• Oś pionowa (natężenie w dB) – to głośność.
  Na górze wykresu są dźwięki bardzo ciche (szept, szum liści). Im niżej schodzimy, tym dźwięk jest głośniejszy (rozmowa, odkurzacz, młot pneumatyczny).
• Czerwony wykres ucho prawe a niebieski ucho lewe

Na poniższym audiogramie mamy do czynienia z obustronnym niedosłuchem odbiorczym.

Jakie odczucia mogą towarzyszyć takiemu niedosłuchowi? Można mieć wrażenie, że ludzie mówią niewyraźnie lub mruczą pod nosem. Samogłoski dają głośność, ale to spółgłoski dają sens słowom – a ich brakuje.

Tutaj audiogram słyszenia stromo opada. Niskie dźwięki (grube) słyszane są całkiem nieźle. Problem zaczyna się przy dźwiękach wysokich. To najważniejszy wniosek. Na wykresie widać szare pole z literami – to tzw. „banan mowy”. Twoje progi słyszenia (te czerwone kółka i niebieskie krzyżyki) uciekają poniżej większości spółgłosek, takich jak s, f, t, k, p.

Dla nas, protetyków, kluczowy jest obszar nazywany „bananem mowy” ten obszar na szaro na audiogramie powyżej. To strefa na wykresie, w której znajdują się dźwięki ludzkiej mowy. Jeśli Twoja krzywa słyszenia przebiega poniżej tego obszaru, naturalna rozmowa staje się męcząca.

Jak wygląda badanie krok po kroku

Wielu pacjentów stresuje się przed wejściem do kabiny. Niepotrzebnie. To badanie jest bezbolesne, nieinwazyjne i wymaga od Ciebie jedynie skupienia. W moich gabinetach procedura wygląda zawsze tak samo:

Wywiad i otoskopia

• Zanim założę Ci słuchawki, muszę zajrzeć do ucha. Sprawdzam, czy przewód słuchowy nie jest zatkany woskowiną. Jeśli jest czysto – przechodzimy dalej.

Kabina ciszy

• Wchodzisz do specjalnej, wyciszonej kabiny. To ważne, bo szum ulicy czy klimatyzacji mógłby zafałszować wynik. Zakładasz słuchawki. Dostajesz do ręki przycisk odpowiedzi.

Szukanie progu słyszenia

• Do Twoich uszu (osobno prawego, osobno lewego) wysyłam ciche sygnały o różnej wysokości – od niskiego buczenia po cieniutkie piski.

Twoja reakcja

• Twoje zadanie jest proste: gdy usłyszysz dźwięk (nawet najcichszy, ledwo wyczuwalny), naciskasz przycisk. Nie zgaduj. Jeśli słyszysz – klikasz.

Zapis audiogramu

• Każde Twoje kliknięcie to punkt na wykresie. Łącząc te punkty, tworzę linię Twojego słuchu – audiogram.

Jeżeli masz już audiogram im chcesz sam go rozczytać wejdź tutaj: Jak czytać wynik badania słuchu

Kiedy zaczyna się problem? Stopnie niedosłuchu (BIAP i WHO)

Wiesz już, jak biegnie linia. Ale kiedy mówimy o „lekkim” problemie, a kiedy o „znacznym”? Tu z pomocą przychodzą klasyfikacje. W Polsce i Europie spotkasz się głównie z dwiema.

1. Klasyfikacja BIAP (najczęstsza w Polsce)

Międzynarodowe Biuro Audiofonologii (BIAP) stworzyło standard, który jest powszechnie stosowany w polskich gabinetach lekarskich i protetycznych. To na jego podstawie często określamy np. kwalifikację do orzecznictwa.

Oblicza się ją, wyciągając średnią z czterech częstotliwości: 500 Hz, 1000 Hz, 2000 Hz i 4000 Hz.

Stopień ubytku	Zakres (dB HL)	Co to oznacza w praktyce?
Norma słuchu	do 20 dB	Słyszysz szept i ciche dźwięki bez problemu.
Lekki (mały)	21 – 40 dB	W cichym pokoju jest OK, ale szept lub rozmowa w hałasie sprawiają trudność.
Umiarkowany (średni)	41 – 70 dB	Normalna rozmowa jest trudna do zrozumienia. Zaczynasz podgłaśniać telewizor.
Znaczny	71 – 90 dB	Słyszysz tylko głośną mowę tuż przy uchu lub krzyki.
Głęboki	powyżej 90 dB	Słyszysz tylko bardzo głośne hałasy (wiertarka, silnik), mowy nie rozumiesz.

Klasyfikacja WHO (Światowa Organizacja Zdrowia)

WHO stosuje nieco inne kryteria, które zostały zaktualizowane w 2021 roku. Są one bardziej rygorystyczne i służą głównie do statystyk globalnych oraz badań naukowych.

Według WHO „dobry słuch” kończy się wcześniej, bo już przy 20 dB (wcześniej było to 25 dB).

Stopień ubytku	Zakres (dB)
Norma	poniżej 20 dB
Lekki	20 do < 35 dB
Umiarkowany	35 do < 50 dB
Umiarkowanie ciężki	50 do < 65 dB
Ciężki	65 do < 80 dB
Głęboki	80 do < 95 dB
Całkowita utrata	95 dB lub więcej

Źródło i więcej informacji: Raport WHO o słuchu (World Report on Hearing)

Ważna uwaga:

Nie sugeruj się tylko cyferkami. Czasem pacjent z „lekkim” ubytkiem wg tabeli ma ogromne problemy ze zrozumieniem żony w kuchni, bo ubytek dotyczy tylko wysokich tonów, a średnia wychodzi niezła. Dlatego wynik zawsze musi omówić protetyk.

Kluczowe wnioski

• Audiogram to wykres pokazujący Twój próg słyszenia – im linia niżej, tym gorzej słyszysz.
• W Polsce najczęściej stosujemy klasyfikację BIAP (norma do 20 dB, lekki ubytek do 40 dB).
• WHO stosuje bardziej szczegółową podziałkę, ale zasada jest ta sama: im więcej decybeli ubytku, tym trudniejsza komunikacja.
• Sama średnia (cyfra) to nie wszystko – liczy się kształt wykresu i to, które częstotliwości są uszkodzone.

Przeczytaj czy na wykonanie takiego badania słuchu potrzebne jest skierowanie.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Umów wizytę

Masz wątpliwości, czy dobrze słyszysz? Nie czekaj, aż rodzina zacznie „mówić za Ciebie”.

Zadzwoń i umów się na wizytę: 📞 795-654-777 lub zarezerwuj termin online: Umów bezpłatne badanie słuchu

Gdzie nas znajdziesz

Konin
ul. Szpitalna 45/2/45
Pn, Wt, Pt: 08:00–16:00

Koło
ul. PCK 8, gabinet 118
Śr, Czw: 09:00–16:00

O autorze